RSF (Sınır Tanımayan Gazeteciler) tarafından yayımlanan son rapor, Türkiye’nin basın özgürlüğü endeksinde 163. sırada yer aldığını ortaya koydu. Özellikle ulusal güvenlik politikaları çerçevesinde artan kısıtlayıcı yasaların, 2001 yılından bu yana demokratik ülkelerde bile habere erişim hakkını tehdit ettiği vurgulanıyor. Bu yıl yasal çerçevede en fazla düşüş gözlemlenirken, gazeteciliğin suç sayılma eğilimi de artış gösterdi.
Kuzey Amerika’da da dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. ABD, endekste yedi sıra gerileyerek basın özgürlüğü açısından zayıflarken, birçok Latin Amerika ülkesi de şiddet ve baskı sarmalına kapılmakta. Türkiye ise, gazetecilerin hapse atılması ve haberciliğin engellenmesi amacıyla “dezenformasyon”, “cumhurbaşkanına hakaret” ve “devlet kurumlarını karalama” gibi suçlamaların yaygın olarak kullanılması nedeniyle bu sıralamada yer aldı.
RSF Yayın Direktörü Anne Bocandé, 25. yıl dönümünde yapılan bu değerlendirmenin sadece geçmişe bakmakla kalmadığını, aynı zamanda geleceğe yönelik önemli bir çağrı yaptığını belirtti. Bocandé, gazeteciliğe yönelik sistematik engellemelerin ve basın özgürlüğünün aşınmasına karşı daha fazla tahammül gösterilmemesi gerektiğine dikkat çekti: “Otoriter devletler, yetersiz siyasi güçler ve kontrol edilemez ekonomik aktörler, bilgi edinme hakkına yönelik saldırılarda önemli bir rol oynamaktadır. Pasif kalmak bu durumu onaylamak anlamına gelir. İlkeleri savunmanın ötesinde, aktif koruma politikalarının uygulanması gerekmektedir.”
Raporda yer alan bazı önemli veriler ise dikkat çekiyor:
1. Dünya genelindeki ülkelerin ortalama puanı, bu yıl en düşük seviyeye geriledi. İlk kez, dünya ülkelerinin yüzde 52,2’si “zor” ya da “ciddi” durumda.
2. Basın özgürlüğü durumunu değerlendiren beş göstergeden yasal çerçeve, bu yıl en fazla düşüşü gösterdi.
3. ABD, 64. sıraya gerilerken, Ekvador ve Peru gibi ülkelerde de kayıplar yaşandı.
4. Norveç, onuncu yıl üst üste listenin en başında yer alırken, Eritre en alt sırada bulunmaya devam ediyor.
5. Esad sonrası Suriye, 2026 yılında en büyük sıçramayı gerçekleştirerek 141. sırada yer aldı.
RSF’nin 25 yıllık raporlamasına göre, basın özgürlüğü durumu her geçen yıl kötüleşiyor. Gazeteciler, haberleri nedeniyle hâlâ öldürülmekte veya hapse atılmakta. Ancak, basın özgürlüğüne yönelik saldırı yöntemleri giderek değişiyor. Gazetecilik, düşmanca siyasi söylemlerle boğulmakta ve ekonomik zorluklar nedeniyle zayıflamakta. Bazı bölgelerdeki silahlı çatışmalar, bu gerilemenin başlıca sebepleri arasında sayılmakta.
